EŞİN BORÇLARINDAN SORUMLULUK
Av.Esin ÖZDEMİR
 
Medeni Kanun Madde 202’ye göre; - Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesi ile kanunda belirlenen rejimlerden birini kabul edebilirler”

 Buna göre, eşler arasında edinilmiş mal sistemi asıldır. Taraflar başka bir mal rejimini seçmediler ise  1 Ocak 2002 tarihinden itibaren evlilik içinde edinilen mallar için yeni Medeni Kanun geçerlidir. Bu tarihten önceki mallar kimin üzerine kayıtlı ise onun üzerinde kalmıştır, bu mallar artık kişisel maldır. 1 Ocak 2002’den sonra evlilik içinde alınmış olunan mallar, genel olarak edinilmiş mal olacaktır.

Bir eşin, diğer eşin borçlarından sorumluluğu konusu mal rejimlerine göre farklılık göstermektedir. Şöyle ki;

Edinilmiş mallara Katılma Rejimi ’ne göre;
Üçüncü kişilere karşı sorumluluk, TMK MADDE 224’te düzenlenmiştir.
“Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur.”

Eşlerin, başka bir mal rejimini seçmemesi halinde, geçerli olacak rejim “edinilmiş mallara katılma rejimi” olacağından uygulamada en çok karşılaşılacak şekil bu olacaktır.

Edinilmiş mallara katılma rejiminin en temel özelliği evlilik devam ettiği müddetçe mal ayrılığının uygulanmasıdır. Yani evlilik devam ederken eşin borçları nedeni ile diğer eşin mallarına haciz gelmesinin imkânı bulunmamaktadır. Evlilik, boşanma veya ölüm ile sona erdiği takdirde, mallar ayrılmaktadır. Boşanma ya da ölüm halinde, eşlerin edinilmiş malları ve müşterek mülkiyetteki edinilmiş mallar tasfiyeye tabi tutulur.

Kamu alacakları yönünden de durum özellik arz etmemektedir. Eğer, herhangi bir muvazaa söz konusu değilse eşlerden birinin vergi borcu dolayısıyla diğerinin mal varlığına haciz konulması mümkün değildir. 6183 sayılı kanunun hükümsüz sayılan tasarruflarla ilgili madde hükmüne göre eşe ait malın mülkiyeti hakkında bir çekişme var ise kamu borcunun ödenmesini engellemek amacıyla, eşler arasında tasarruf yapılmışsa böyle bir işlem hakkında iptal davası açılması mümkündür.

Mal Ayrılığı ve Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejiminin ortak hükümlerine göre;


MADDE 246.- Eşlerden her biri, kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur.

Buna göre, Mal ayrılığı veya paylaşmalı mal ayrılığı rejimi seçilmiş ise, eşlerden herhangi biri kendi borcundan ötürü tüm malvarlığı ile sorumlu olduğundan kamu borçları da dâhil olmak üzere tüm borçlarından dolayı sadece kendi mal ve haklarına haciz tatbik edilebilir.

Mal Ortaklığı Rejimine göre;

Üçüncü kişilere karşı sorumluluk
MADDE 268.-
Eşlerden her biri, aşağıdaki borçlardan kişisel malları ve ortaklık mallarıyla sorumludur:
1. Evlilik birliğini temsil veya ortaklık mallarını yönetme yetkisine dayanarak yapılan borçlardan,
2. Ortaklık mallarını veya ortaklık mallarına giren gelirleri kullanarak bir meslek veya sanatın icra edilmesi nedeniyle yapılan borçlardan,
3. Diğer eş için de kişisel sorumluluk doğuran borçlardan,
4. Kişisel mal yanında ortaklık mallarının da sorumlu olacağı hususunda eşlerin üçüncü kişilerle anlaşarak yaptığı borçlardan.

MADDE 269.- Her eş, diğer bütün borçlardan kendi kişisel mallarıyla ve ortaklık mallarının değerinin yarısı kadarıyla sorumlu tutulur.
Ortaklığın zenginleşmesinden kaynaklanan istemler saklıdır.

Mal ortaklığı rejiminin benimsenmesi halinde, kamu borçları veya diğer borçlar için, diğer eşin şahsi mal varlığı ve ortak mallarının değerinin ½’sine kadar haciz işlemi yapılabilir.

Sonuç olarak, evlilik sürerken bir eşin diğer eşin borçlarından sorumluluğu sadece “mal ortaklığı rejimi” seçilmiş ise söz konusudur. Gerek yasal mal rejimi olan “ edinilmiş mallara katılma”  gerek ise yukarıda bahsedilen diğer rejimlerde evlilik devam ettiği müddetçe, bir eşin kamu borcu veya başka borçları nedeni ile diğer eşin mallarına gidilemez, haciz uygulanamaz. Fakat bu alacaklar için,  müşterek konutta haciz işleminin gerçekleştirilebileceği ve ev eşyalarının haczinin mümkün olabileceği unutulmamalıdır.

 
© 2010, Ali Yüksel & Hilmi Özalp. Her Hakkı Saklıdır.