Türk Ticaret Kanunu kapsamında yapılan tanıma göre, bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bunun yanı sıra tacir, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef edinmiş, devamlı ve bağımsız bir işletmeyi işleten kişi olarak da tanımlanabilir.
Türk Ticaret Kanunu gereği, tacir olmak bir takım yükümlülükleri de beraberinde getirmektedir. Bunlardan, herkes tarafından bilinen başlıcaları ise ticari defter tutma, satmış olduğu mal ya da vermiş olduğu hizmet nedeni ile fatura düzenlemektir. Yani ticaret hayatının içerisinde olan herkes, fatura ile doğrudan haşır neşir olmak durumundadır. Hayatımızın her yerine olduğu gibi ticarette de evrakların düzenlenmesi, tebliği, arşivlenmesi, kaydedilmesi, elektronik ortama taşınmış durumdadır. Bir süredir tacirler, faturalarını e-fatura olarak düzenlemekte ve müşterilerine elektronik yoldan ulaştırmaktadırlar.
Adına e-fatura tanzim edilen tacir, bu faturanın kendisini ya da içeriğini kabul etmiyorsa ne yapacaktır? İtiraz mekanizması nasıl işletilecektir?
Öncelikle bilinmelidir ki e-fatura yeni bir belge olmayıp kağıt fatura ile aynı hukuki niteliğe sahiptir. Elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olan mükellefler birbirlerine sattıkları mallar ve verdikleri hizmetler bakımından elektronik fatura düzenlemekle yükümlüdürler. Bunun yanı sıra kendilerine bu yöntemle gönderilen e-faturaları da almak zorundadırlar. Elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olan bir mükellef bu uygulamaya kayıtlı olmayan bir mükellefe mal ya da hizmet satışı yaptığında ise kağıt fatura düzenleyebilir. Aynı mal ya da hizmet satışı için hem elektronik hem de kağıt fatura düzenlenemez. Mükellefler, ticari ilişkileri gereği düzenledikleri ve aldıkları e-faturaları, mali mühür ve e-imzayı da içerecek şekilde kendi bünyelerinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda saklamak ve istendiğinde de elektronik, manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla ibraz etmek zorundadırlar. Bu veriler ayrıca görüntülenebilir, okunabilir ve basılabilir şekilde olmalıdır.
E-fatura, “temel fatura” , “e-arşiv fatura”, “ticari e-fatura” olarak 3 başlık halinde gruplandırılabilir. Bunlara itiraz etme usullerine bakmadan önce burada kesinlikle unutulmaması gereken en önemli husus faturaya itiraz etmenin 8 günlük yasal bir süreye tabi olduğudur. Türk Ticaret Kanunu’nun 21. Maddesi gereğince, bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır. Bu nedenle, adınıza tanzim edilmiş olan faturanın içeriğini kabul etmiyorsanız 8 günlük süre içerisinde avukatınızla irtibata geçerek itiraz işlemlerinin yapılmasını sağlayınız.
- Temel Faturaya, e-fatura itiraz ve iptal portalı üzerinden 8 (sekiz) gün içinde ve karşı tarafın da onayı ile iptal işlemi yapılabilmektedir. Sistem üzerinden faturanın reddi mümkün değildir. Bu nedenle, temel fatura sisteme alınarak aynı tutarda bir iade faturası kesilmesi ve yine sistem üzerinden muhataba gönderilmesi gereklidir. Bunun yanı sıra noter, KEP, taahhütlü mektup, telgraf gibi harici yöntemler ile 8 (sekiz) gün içerisinde yazılı şekilde itirazların ve ekinde iade faturasının karşı tarafa gönderilmesi gerekmektedir.
- E-Arşiv Fatura, e-fatura mükellefi olmayan kişi ve kurumlara düzenlenen dijital faturadır. Bu faturalar düzenlendikten sonra 7 gün içerisinde iptal edilebilir. İtiraz işlemlerinin yazılı olarak noter, KEP, taahhütlü mektup, telgraf gibi harici yöntemler ile yapılması, ayrıca GİB portalı üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi gerekmektedir.
- Ticari E-Fatura, 8 (sekiz) gün içerisinde, muhatabı tarafından uygulamadaki “red” yanıtı kullanılmak sureti ile reddedilebilir. Bu süre içinde red edilmezse faturanın reddi mümkün olmayacaktır. Red yanıtı, faturayı tanzim edip göndermiş olan tarafça görülecektir. Bunun yanı sıra yazılı olarak noter, KEP, taahhütlü mektup, telgraf gibi harici yöntemler ile de itiraz edilebilir. Harici yöntemlerle itiraz yapılmışsa buna ilişkin bilgilerin e-fatura iptal ve itiraz portalı üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilmesi gerekir.
Sonuç olarak, hangi yöntemle düzenlenmiş olursa olsun e-faturayı düzenleyen kişiye, faturanın kabul edilmediğine dair bir ihbarname tebliğ edilmesiyle faturaya itiraz gerçekleştirilebilecektir. Ancak adınıza tanzim edilmiş olan e-faturaya itiraz süresini kesinlikle geçirmeyin ve süresi içerisinde itiraz işlemlerinin yapılabilmesi için mümkün olan en kısa süre içerisinde avukatınız ile irtibata geçin.
Av. Derya YÜKSEL
