Son dönemde kamuoyuna yansıyan mali suç soruşturmalarıyla birlikte MASAK raporları daha fazla gündeme gelmektedir. Peki MASAK raporu nedir, hangi durumlarda hazırlanır, şirketlerin hangi işlemleri incelenebilir ve bu süreçte hukuki sorumluluklar nelerdir?
MASAK raporu nedir, neden hazırlanır?
Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), suç gelirlerinin aklanması, terörizmin finansmanı ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadelede görev yapan mali istihbarat birimidir.
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında MASAK; banka hesaplarını, para transferlerini, şirketler arasındaki mali ilişkileri, ortaklık yapılarını ve malvarlığı hareketlerini araştırabilir.
MASAK incelemeleri; şüpheli işlem bildirimleri, ihbarlar, kamu kurumlarından elde edilen bilgiler, mali analizler veya adli makamların talepleri üzerine başlatılabilir.
MASAK raporu tek başına suç işlendiğinin kanıtı veya mahkûmiyet kararı değildir. Mali işlemlere ilişkin tespit ve değerlendirmeler içerir. Cezai sorumluluğa ilişkin nihai karar yargı mercilerine aittir.
Hangi suçlar ve sektörler ön planda?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 282. maddesi, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunu düzenlemektedir.
MASAK incelemelerinde özellikle dolandırıcılık, yasa dışı bahis, uyuşturucu ticareti, yolsuzluk, sahtecilik ve vergi kaçakçılığı gibi suçlardan elde edilen gelirlerin ekonomik sisteme nasıl aktarıldığı araştırılmaktadır.
MASAK’ın 2025 Ulusal Risk Değerlendirmesi’ne göre bankalar ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları yüksek riskli; ödeme ve elektronik para kuruluşları, kuyumculuk, döviz büroları ve emlakçılık ise orta-yüksek riskli sektörler arasında yer almaktadır.
Ancak MASAK incelemesi yalnızca bu sektörlerle sınırlı değildir. Ticaret, sanayi, üretim, inşaat, lojistik, teknoloji ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren şirketler de mali işlemlerinin niteliğine göre incelemeye konu olabilir.
Her şirket MASAK incelemesine tabi olabilir mi?
Evet. Ancak MASAK yükümlüsü olmak ile MASAK incelemesine konu olmak birbirinden farklıdır.
5549 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında belirli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler; müşterinin tanınması, kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi, bilgi ve belge verme gibi özel yükümlülüklere tabidir.
Bununla birlikte, doğrudan MASAK yükümlüsü olmayan bir şirket de şüpheli mali hareketleri veya bir suç soruşturmasıyla bağlantılı işlemleri nedeniyle incelenebilir.
MASAK, 5549 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında gerekli bilgi ve belgeleri gerçek ve tüzel kişilerden talep edebilir.
Dolayısıyla şirketin faaliyet gösterdiği sektörden çok, mali işlemlerin kaynağı, amacı, tarafları ve ekonomik gerçeklikle uyumu önem
